DIỄN ĐÀN

Liên kết

 

Thống kê truy cập
  • Total: 26718303
  • Visitor Online: 0
  • Hôm nay: 324
  • Trong tuần: 20040
  • Trong tháng: 186014
  • Trong năm: 18718303
Trang chủ

Thời cơ thu hút công nghiệp hỗ trợ từ Nhật Bản ( 08:23 | 20/09/2012 )

Bản để inGửi bài này qua Email

 

Công nghiệp hỗ trợ là gì?

Công nghiệp hỗ trợ là một thuật ngữ mới và hiện đang rất "nóng" ở Việt Nam. Nó được xem như công việc giúp cho việc lắp ráp các sản phẩm cuối cùng thông qua cung cấp các bộ phận chi tiết, linh kiện sản phẩm hàng hoá trung gian khác.

Trong sản xuất công nghiệp, thường người ta chia thành 3 giai đoạn: Khai khoáng-Chế tạo gia công chi tiết (công nghiệp hỗ trợ)-Lắp ráp. Theo tính toán của các chuyên gia, đối với một số ngành thì giá trị gia tăng trong sản xuất công nghiệp rơi vào công nghiệp hỗ trợ tới 90-95% tuỳ theo tính chất kỹ thuật ngành, còn 2 giai đoạn đầu và cuối chỉ chiếm 5-10%. Để sản xuất ra một chiếc ôtô, hãng Toyota cần có 1.600 nhà cung cấp các loại chi tiết, linh kiện, hãng Meccedes cũng có khoảng 1.400 doanh nghiệp cung cấp. Như vậy, chỉ cần vài nhà máy lắp ráp cuối cùng nhưng họ cần hàng ngàn doanh nghiệp sản xuất trước đó. Một chuỗi các hoạt động của ngành công nghiệp hỗ trợ này chủ yếu lại do các doanh nghiệp vừa và nhỏ đảm nhận. Có thể nói nền tảng của sản xuất công nghiệp chính là công nghiệp hỗ trợ, ví như công nghiệp hỗ trợ là “thân núi”, còn các ngành sản xuất công nghiệp chính là “đỉnh núi”.

Ở Việt Nam công nghiệp hỗ trợ còn hết sức đơn giản, quy mô nhỏ lẻ, chủ yếu sản xuất các linh kiện chi tiết giản đơn, giá trị gia tăng thấp và có sự chênh lệch về năng lực phụ trợ giữa các doanh nghiệp vừa và nhỏ nội địa của Việt Nam với các yêu cầu của các hãng sản xuất toàn cầu. Hiện tại các doanh nghiệp sản xuất có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đầu tư vào Việt Nam chủ yếu trong lĩnh vực khai khoáng, lắp ráp và may mặc. Các loại hình sản xuất này tiêu thụ năng lượng lớn, thâm dụng lao động, gây ô nhiễm môi trường, giá trị gia tăng thấp và là nguyên nhân chính gây ra nhập siêu. Việt Nam muốn phát triển công nghiệp theo chiều sâu, tiết kiệm năng lượng, đất đai và tài nguyên, giảm thiểu ô nhiễm môi trường, nâng cao giá trị gia tăng, cần phải phát triển công nghiệp hỗ trợ.

Tại sao có thể thu hút công nghiệp hỗ trợ từ Nhật Bản?

Nhật Bản là quốc gia có trình độ phát triển công nghiệp hàng đầu thế giới. Nhiều sản phẩm nổi tiếng như: ô tô, xe máy, ti vi, máy ảnh, máy tính vv… có mặt khắp nơi trên thế giới. Những sản phẩm đó được tạo nên bởi hàng trăm ngàn các doanh nghiệp nhỏ và vừa chế tạo ra các chi tiết, linh kiện. Đã có một thời gian dài, nước Nhật là biểu tượng của sự đổi thay và phồn vinh trên thế giới.

Tuy nhiên hiện nay, Nhật Bản đang phải đối diện với nhiều thách thức và có nhiều tác nhân ảnh hưởng bất lợi đến việc phát triển công nghiệp hỗ trợ. Đó là, thứ nhất, xuất hiện sự thu nhỏ thị trường quốc nội do sự hình thành xã hội “nhiều già, ít trẻ”. Theo dự báo, dân số Nhật Bản sẽ đạt đỉnh điểm vào năm 2014 với 128 triệu người, đến năm 2030 giảm xuống 115 triệu người và đến năm 2055 giảm xuống còn 90 triệu người. Nhân công tại Nhật Bản ngày càng khan hiếm và chi phí cao. Thứ hai, sự trì trệ của các ngành xuất khẩu do đồng Yên tăng giá liên tục. Thứ ba, sự sụt giảm năng lực cạnh tranh quốc tế của các thương hiệu Nhật so với một số quốc gia Châu Á đang ngày càng phát triển mạnh. Thứ tư, ảnh hưởng của trận động đất, sóng thần vùng phía Đông Nhật Bản. Do vậy tình trạng bế tắc trong nước ngày càng gia tăng, trong khi đó các cơ sở sản xuất của Nhật tại Trung Quốc đang phải đối diện với việc kỳ thị của người dân địa phương do hậu quả lịch sử Nhật xâm chiếm Trung Quốc để lại.

Chính vì vậy Chính phủ Nhật Bản xây dựng Kế hoạch phục hồi “Một nước Nhật đầy sức sống” trong đó có giải pháp hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa triển khai đầu tư ra nước ngoài và Việt Nam được xác định là điểm đến có nhiều hứa hẹn, hấp dẫn. Theo tài liệu của Cục quản lý doanh nghiệp nhỏ và vừa Nhật Bản, ngành công nghiệp chế tạo của Nhật Bản hiện có khoảng 220.000 công ty,  trong đó mới chỉ có 2,7% số công ty này đầu tư ra nước ngoài, còn 214.747 công ty (97,3%) chưa đầu tư ra nước ngoài. Đây là một tiềm năng vô cùng to lớn để cho Việt Nam vận động thu hút đầu tư công nghiệp hỗ trợ từ Nhật Bản.

Những điều kiện thu hút công nghiệp hỗ trợ từ Nhật Bản?

Vừa qua, ngày 27/02, Bộ Kế họach và Đầu tư đã phối hợp với Tập đoàn FORVAL – Tập đoàn tư vấn kinh doanh đầu tư ra nước ngoài hàng đầu của Nhật Bản, tổ chức hội thảo “Thu hút các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Nhật Bản vào các khu công nghiệp tại Việt Nam”. Hội thảo đã cung cấp nhiều thông tin thú vị và đáng chú ý cho việc thu hút đầu tư từ Nhật Bản. Các nhà tư vấn Nhật Bản nêu rõ 2 mục tiêu khi kêu gọi doanh nghiệp Nhật đầu tư vào Việt Nam, đó là, đối với Việt Nam là phát triển công nghiệp hỗ trợ, còn đối với Nhật Bản là phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây là việc cống hiến cho lợi ích của cả 2 nước.

Các nhà đầu tư Nhật Bản là các nhà đầu tư “khó tính”, họ cần cam kết một môi trường pháp lý hoàn chỉnh, chính quyền địa phương nhiệt tình, có trách nhiệm cao. Họ yêu cầu phải có kết cấu hạ tầng kỹ thuật (giao thông, cấp điện, cấp nước, thông tin liên lạc…) và kết cấu hạ tầng xã hội (khu nhà ở, trường học, bệnh viện, nhà hàng mua sắm, khu vui chơi giải trí…) đồng bộ. Hiện tại theo quy định, các khu công nghiệp của Việt Nam không được bố trí nhà ở và kết cấu hạ tầng xã hội, còn theo yêu cầu của Nhật Bản, các khu công nghiệp dành cho công nghiệp hỗ trợ cần phải tiến tới xây dựng thành một thành phố thu nhỏ, đây là điểm khác biệt lớn mà Việt Nam chưa thu hút được các nhà đầu tư Nhật Bản.

Mô hình khu công nghiệp-đô thị đã được một số nước triển khai để thu hút đầu tư từ Nhật Bản, như Thái Lan, Inđônêxia, Ấn độ, Myanma… Điển hình là khu công nghiệp-đô thị Amata Nakorn được xây dựng ở Thái Lan năm 1989 với diện tích 2.400 ha, dân số khoảng 140.000 người và có 550 nhà máy, cách Bangkok khoảng 1 giờ đi làm. Ngoài các nhà máy còn có khu nhà ở, khu tập thể, bệnh viện, nhà hàng (món ăn Nhật, Ý, Thái), nhà trẻ, sân golf, cây xăng, trung tâm mua sắm, ngân hàng, viễn thông, trường học cấp 1,2,3… . Có công ty quản lý khu công nghiệp-đô thị đảm bảo đầy đủ cơ sở hạ tầng cần thiết để vận hành nhà máy điện, nước, thoát nước, viễn thông, quản lý tất cả các loại hình dịch vụ ăn uống, mua sắm, thể thao, giáo dục, nhà trọ… Trực tiếp cung cấp diện tích mặt bằng và nhà xưởng cho thuê.

Đặc điểm các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Nhật Bản là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, họ chỉ đầu tư vào các khu công nghiệp có điều kiện vật chất sẵn sàng và chỉ thuê loại nhà xưởng diện tích nhỏ, khoảng 300m2-500m2. Theo ông Hideo Okubo, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc điều hành Tập đoàn Forval, điều kiện cần thiết tuyệt đối để kêu gọi đầu tư công nghiệp hỗ trợ của các công ty Nhật là phải xây dựng khu công nghiệp-đô thị, hay khu công nghiệp tiến tới quản lý thành phố nhỏ, có đầy đủ hạ tầng xã hội; khu công nghiệp gắn liền với tiểu công viên sinh thái.

Những giải pháp ở địa phương để thu hút công nghiệp hỗ trợ từ Nhật Bản.

Trên phạm vi toàn quốc, Chính phủ Việt Nam đã đặt ra tầm nhìn và các giải pháp để thu hút, phát triển công nghiệp hỗ trợ, như Quyết định số 12/2011/QĐ-TTg, ngày 24/02/2011 của Thủ tướng Chính phủ về chính sách phát triển một số ngành công nghiệp hỗ trợ, trong đó nêu rõ các chính sách khuyến khích, ưu đãi như: phát triển thị trường, hạ tầng cơ sở, khoa học công nghệ, đào tạo lực lượng lao động, tài chính tín dụng vv… Trong phạm vi địa phương cấp tỉnh, xin kiến nghị một số giải pháp để thu hút công nghiệp hỗ trợ từ Nhật Bản như sau:

Một là, xác định tầm nhìn và quy hoạch. Đây là vấn đề cốt lõi xây dựng định hướng thu hút đầu tư của địa phương. Trên cơ sở quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh, quy hoạch vùng, quy hoạch ngành, phân tích các lợi thế so sánh của địa phương để xác định có thu hút phát triển công nghiệp hỗ trợ trên địa bàn tỉnh hay không? Khi đã xác định nhu cầu cần thiết phải phát triển công nghiệp hỗ trợ, nên rà soát lại quy hoạch phát triển các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn. Từ đó căn cứ vào yêu cầu của các nhà đầu tư Nhật Bản để xác định bố trí quy hoạch khu công nghiệp dành riêng cho phát triển công nghiệp hỗ trợ. Vị trí quy hoạch cần thỏa mãn nhu cầu xây dựng khu công nghiệp kết hợp với đô thị mới.

Hai là, chuẩn bị các điều kiện về môi trường pháp lý và nhân lực. Cần nghiên cứu các chính sách khuyến khích, ưu đãi phát triển công nghiệp hỗ trợ của Nhà nước, vận dụng có hiệu quả vào điều kiện của địa phương, xây dựng các chính sách khuyến khích ưu đãi riêng của địa phương nhưng không trái với quy định của pháp luật. Tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, hoàn chỉnh cơ chế “một cửa tại chỗ”, nên có dịch vụ một cửa bằng tiếng Nhật, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư khi tiến hành các thủ tục hành chính trong đầu tư, nhất là nhà đầu tư công nghiệp hỗ trợ Nhật Bản. Chú trọng đào tạo các nghề lao động kỹ thuật liên quan đến ngành công nghiệp hỗ trợ (cơ khí, điện, điện tử, hàn, cắt gọt kim loại, công nghệ thông tin…) để đạt được trình độ các doanh nghiệp Nhật Bản yêu cầu. Đặc biệt đào tạo ngoại ngữ tiếng Nhật và văn hóa, tác phong kỷ luật lao động của người Nhật.

Ba là, chuẩn bị các điều kiện về hạ tầng cơ sở. Trên cơ sở quy hoạch khu công nghiệp dành riêng cho công nghiệp hỗ trợ, bố trí nguồn lực và tiến hành đầu tư các công trình kết cấu hạ tầng kỹ thuật thiết yếu ngoài hàng rào. Đồng thời kêu gọi thu hút các nhà đầu tư kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp-đô thị đồng bộ. Như trên đã đề cập, đây là điều kiện cần thiết tuyệt đối để thu hút được các nhà đầu tư công nghiệp hỗ trợ của Nhật Bản. Việc xây dựng loại khu công nghiệp-đô thị này nên kêu gọi các nhà đầu tư hạ tầng từ Nhật Bản góp vốn và nên thuê các tổ chức tư vấn chuyên nghiệp từ Nhật Bản.

Bốn là, tăng cường xúc tiến đầu tư và đối ngoại nhân dân. Khi đã chuẩn bị cơ bản các điều kiện, cần tiến hành đồng bộ các biện pháp xúc tiến đầu tư tại thị trường Nhật Bản. Có thể phải mở văn phòng giao dịch tại Nhật Bản để cung cấp thông tin đầu tư và giải quyết ngay các thủ tục đầu tư cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Nhật Bản. Tận dụng sự giúp đỡ của các tổ chức xúc tiến đầu tư của Nhật Bản như JICA, JETRO…, các “cần ăng ten thu hút đầu tư nước ngoài” - tham tán kinh tế của Bộ Kế hoạch và Đầu tư nằm tại Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản để quảng bá hình ảnh của tỉnh. Tăng cường công tác đối ngoại nhân dân nhằm nâng cao tình đoàn kết, hợp tác hữu nghị giữa các tổ chức chính trị-xã hội, xã hội nghề nghiệp và nhân dân trong tỉnh với các tổ chức và nhân dân Nhật Bản. Thông qua đối ngoại nhân dân để các nhà đầu tư Nhật Bản cảm thấy tin tưởng, gần gũi, gắn bó và yên tâm khi đầu tư tại địa phương.

 

                                         Nguyễn Cường-PGĐ Sở Kế hoạch và Đầu tư