DIỄN ĐÀN

Liên kết

 

Thống kê truy cập
  • Total: 26716137
  • Visitor Online: 0
  • Hôm nay: 536
  • Trong tuần: 17874
  • Trong tháng: 183848
  • Trong năm: 18716137
Trang chủ

Đổi mới tư duy trong xây dựng Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế -xã hội cấp tỉnh ( 07:29 | 28/09/2012 )

Bản để inGửi bài này qua Email

ĐỔI MỚI TƯ DUY TRONG XÂY DỰNG

QUY HOẠCH TỔNG THỂ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI CẤP TỈNH

        Xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế-xã hội cấp tỉnh (sau đây gọi tắt là quy hoạch tổng thể) là việc phân tích, đánh giá, dự báo về các yếu tố, điều kiện phát triển, khả năng khai thác, sử dụng hợp lý, có hiệu quả lợi thế so sánh của tỉnh trong vùng và so sánh với các tỉnh lân cận; Phân tích, đánh giá thực trạng phát triển kinh tế-xã hội và thực trạng khai thác lãnh thổ tỉnh; đánh giá tiềm năng đóng góp vào ngân sách của tỉnh; Xác định vị trí, vai trò của tỉnh, từ đó đề ra mục tiêu, quan điểm và phương hướng phát triển kinh tế-xã hội phù hợp với chiến lược và quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của cả nước, của vùng. Đây là công việc khó, có tầm nhìn dài hạn, phạm vi bao trùm tất cả các lĩnh vực và liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau. Quy hoạch tổng thể là quy hoạch "gốc" để triển khai các quy hoạch khác như quy hoạch xây dựng, quy hoạch đất đai, quy hoạch ngành, quy hoạch quốc phòng-an ninh vv… Quy hoạch "gốc" không đạt chất lượng sẽ dẫn đến các quy hoạch sau cũng hạn chế, gây ra lãng phí nguồn lực của xã hội, mất thời cơ thu hút các nguồn lực khác, chậm cơ hội phát triển vươn lên, thậm chí có thể làm ảnh hưởng lớn đến môi trường và bất ổn xã hội. Có thể nói quy hoạch tổng thể là yếu tố quyết định, là con đường mở ra thành công hay thất bại của một địa phương trong quá trình "cạnh tranh" với các tỉnh bạn và vươn ra hội nhập quốc tế.

         Ở một góc độ khác, việc xây dựng quy hoạch tổng thể là việc cụ thể hoá chiến lược phát triển kinh tế-xã hội. Yêu cầu khi xây dựng quy hoạch tổng thể hay thực hiện chiến lược phải tạo ra bước phát triển vượt bậc về chất cho một địa phương, làm thay đổi diện mạo của địa phương trong một thời gian nhất định. Trong chiến tranh, để xoay chuyển tình thế, việc xây dựng và thực hiện chiến lược là tối quan trọng. Khi phân tích chiến lược người xưa rất coi trọng việc lập mưu sinh kế, lập kế sinh thế, tạo thế sinh lực, có lực mới xoay chuyển được tình thế, biến từ thế yếu thành thế mạnh, biến từ "thua" thành "thắng". Trong kinh tế, Giáo sư Michael Porter - cha đẻ thuyết Chiến lược cạnh tranh đã nói: “Chiến lược phải là những đề xuất mang tính độc nhất vô nhị; tạo dựng chuỗi giá trị khác biệt với đối thủ cạnh tranh; thỏa hiệp rõ ràng và xác định việc gì cần làm, việc gì không; thể hiện tính bất biến trong định vị”.

Trong thời gian qua, tỉnh Bắc Giang đã thực hiện xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội 2006-2020 và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt vào năm 2009. Tuy nhiên sau 3 năm thực hiện, quy hoạch đã bộc lộ nhiều điểm không còn phù hợp, cần phải điều chỉnh, bổ sung. Rõ ràng quá trình xây dựng quy hoạch trước đây đã không dự báo được hết các yếu tố biến động, chưa đánh giá hết được lợi thế so sánh của địa phương, chưa xác định được tầm nhìn và giá trị cốt lõi của sự phát triển, chưa thật sự xác định được vị trí, vai trò của Bắc Giang với khu vực; vai trò của Bắc Giang với cả nước và với quốc tế. Trong điều kiện suy giảm kinh tế thế giới, sự khó khăn, bất ổn của kinh tế trong nước, yêu cầu tái cấu trúc nền kinh tế, càng đòi hỏi chúng ta cần phải đổi mới tư duy trong công tác xây dựng quy hoạch tổng thể. Mặt khác quá trình thực hiện quy hoạch tổng thể cũ cho thấy, Bắc Giang đang và sẽ phải đối diện mới một số thách thức, như: chưa thu hút được những nhà đầu tư lớn, công nghệ cao, có sức lan tỏa mạnh, các dự án đầu tư đang triển khai chủ yếu là gia công, lắp ráp, khai khoáng, thâm dụng lao động, biểu hiện của nền kinh tế tăng trưởng theo chiều rộng, giá trị gia tăng thấp, sử dụng lãng phí đất đai và tài nguyên. Đến năm 2020, thu nhập bình quân đầu người chỉ bằng 90% thu nhập bình quân của cả nước, biểu hiện nguy cơ tụt hậu, thiếu tính đột phá. Môi trường tự nhiên ngày càng bị ô nhiễm; bất ổn xã hội, khiếu kiện, mâu thuẫn giữa người dân và chính quyền có chiều hướng gia tăng, biểu hiện của sự phát triển không bền vững.

Thấy được vai trò cực kỳ quan trọng của công tác xây dựng quy hoạch tổng thể, trong những ngày đầu tháng 8 vừa qua, Bắc Giang đã tổ chức Đoàn công tác cấp cao của tỉnh do đ/c Bí Thư Tỉnh ủy dẫn đầu vào Ninh Thuận học tập kinh nghiệm, nhằm tìm ra một cách tư duy mới, cách làm mới. Đoàn đã được đ/c Bí thư Tỉnh ủy, đ/c Chủ tịch UBND tỉnh và các đ/c Lãnh đạo sở, ngành tỉnh Ninh Thuận đón tiếp nồng hậu. Hai bên đã trao đổi nhiều kinh nghiệm quý báu, nhất là về công tác xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế-xã hội.

Ninh Thuận là một tỉnh nằm ở khu vực duyên hải Nam Trung Bộ, có điều kiện khí hậu khắc nghiệt, nổi tiếng "thừa nắng, thừa gió, thiếu mưa"; tổng diện tích tự nhiên là 3.363 km2, dân số hơn 560.000 người; 3/4 đất đai là đồi núi, đất bạc màu, cát trắng. Là một tỉnh có điểm xuất phát thấp, thu nhập bình quân đầu người năm 2008 đạt gần 10 triệu đồng; thu ngân sách đạt chưa đầy 400 tỷ đồng, đời sống người dân gặp nhiều khó khăn, tỉ lệ hộ nghèo cao so với toàn quốc. Một câu hỏi lớn đặt ra cho Ninh Thuận là: “Sẽ bắt đầu từ đâu để vượt qua thách thức khó khăn, vươn lên theo kịp các tỉnh bạn, tạo ra bước đột phát phát triển, vững vàng, tự tin hội nhập quốc tế?”. Và Ninh Thuận đã trả lời được câu hỏi này, đó là phải đổi mới tư duy trong việc xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế-xã hội, làm tiền đề đột phá cho các bước tiếp theo.

         Ninh Thuận đã có bước đi táo bạo, chủ động mạnh dạn tranh thủ kiến thức và kinh nghiệm của các chuyên gia trong và ngoài nước để xây dựng quy hoạch tổng thể với tầm nhìn, chiến lược rõ ràng, mang tính cạnh tranh cao. Cụ thể tỉnh Ninh Thuận đã thuê Tập đoàn Monitor của Mỹ và Tập đoàn Arup của Anh - là các tập đoàn tư vấn hàng đầu thế giới về xây dựng chiến lược phát triển, để lập Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế-xã hội tỉnh Ninh Thuận đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030, quy hoạch xây dựng chung thành phố Phan Rang-Tháp Chàm và quy hoạch dải ven biển của tỉnh.

          Thuê tư vấn giỏi của nước ngoài có một số ưu điểm, đó là họ có lối tư duy và kinh nghiệm hàng trăm năm về phát triển kinh tế thị trường, họ có tầm nhìn về hội nhập kinh tế toàn cầu, họ có thể phát hiện ra những lợi thế so sánh của một địa phương, không chỉ so với các địa phương trong nước mà còn so sánh với các khu vực khác trên thế giới.  Họ đề xuất định hướng phát triển mang tính toàn diện cả về kinh tế-xã hội-môi trường-quốc phòng an ninh, lường trước được các yếu tố biến động toàn cầu, tạo nên bước đột phá chuyển biến về chất. Khi bản quy hoạch hoàn thành, họ lại là “cầu nối” quan trọng kêu gọi các nhà đầu tư chiến lược đến với tỉnh, bởi các nhà đầu tư chiến lược trên thế giới thường hay tin vào các nhà tư vấn hàng đầu. Tuy nhiên, giá thuê tư vấn nước ngoài rất đắt so với giá thuê tư vấn trong nước. Mặt khác, vấn đề pháp lý không đồng bộ cũng là một trở ngại trong quá trình thông qua bản quy hoạch trước các cơ quan quản lý nhà nước.

Với sự chỉ đạo quyết liệt của các đồng chí Lãnh đạo tỉnh Ninh Thuận, sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan ban ngành, sau hơn một năm, bản quy hoạch được hoàn thành. Bản quy hoạch mới đã sắp xếp lại những “mảng màu” kinh tế-xã hội không hợp lý trước đây, đồng thời tạo nên những “mảng màu” mới với những vùng đậm nét trên cơ sở phân tích lợi thế so sánh và các điều kiện tự nhiên của tỉnh. Bức tranh phát triển kinh tế-xã hội được bố trí cân xứng, hài hoà cả trong tỉnh và hài hoà với khu vực, tạo ra những nét riêng có của tỉnh Ninh Thuận so với toàn vùng. Định hướng phát triển của tỉnh Ninh Thuận trong giai đoạn tới là tập trung ưu tiên phát triển 06 lĩnh vực chính, đặt nền tảng cho phát triển kinh tế địa phương gồm 4 ngành kinh tế trụ cột: năng lượng sạch, nông nghiệp và thủy sản; sản xuất công nghiệp và du lịch; và 2 ngành kinh tế phụ trợ là xây dựng bất động sản, giáo dục - đào tạo. Mục tiêu phát triển của 6 cụm ngành sẽ đóng góp 91% GDP của tỉnh và giải quyết 85% lao động của xã hội vào năm 2020.

         Để có nguồn lực thực hiện quy hoạch, chính quyền tỉnh Ninh Thuận tiến hành đồng bộ công tác cải cách thủ tục hành chính, giáo dục nâng cao đạo đức công vụ, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, tích cực vận động thu hút đầu tư và tạo mọi điều kiện thuận lợi để các nhà đầu tư kinh doanh thành công. Một hướng khác, Ninh Thuận tập trung đầu tư cho giáo dục đào tạo, xây dựng nguồn nhân lực để có đủ điều kiện đáp ứng quản lý và sản xuất kinh doanh trong tình hình mới.

Theo đ/c Bí thư Tỉnh uỷ Nguyễn Chí Dũng, chỉ trong thời gian ngắn, Ninh Thuận đã đạt được ba kết quả quan trọng, đó là tạo ra sự đồng thuận nhất trí trong đảng bộ, chính quyền và nhân đân các dân tộc trong tỉnh; xác định rõ được tầm nhìn, mục tiêu phát triển và các biện pháp để đạt được mục tiêu; xây dựng hình ảnh Ninh Thuận không chỉ đậm nét ở Việt Nam mà cái tên "Ninh Thuận" bắt đầu vang lên tại các diễn đàn kinh tế tầm quốc tế. Mới chỉ sau 3 năm thực hiện những bước đi ban đầu, tính từ năm 2009 đến năm 2011, Ninh Thuận đã có những chuyển biến đáng kể. Tốc độ tăng trưởng GDP năm 2011 ước đạt 10,6%; thu nhập bình quân đầu người đạt 16,3 triệu đồng, gấp 1,6 lần so với năm 2008; thu ngân sách trên địa bàn tăng khá nhanh và đạt gần 1.200 tỷ đồng vào năm 2011, tăng 3 lần so với năm 2008. Bộ mặt thành phố Phan Rang-Tháp Chàm thay đổi rõ rệt. Bước đầu đang hình thành con đường cao tốc chạy dọc theo bờ biển dài hơn 100 km, tạo ra quỹ đất to lớn dành cho phát triển du lịch nghỉ dưỡng cao cấp. Nhiều các nhà đầu tư tầm cỡ thế giới đã bắt đầu tìm đến Ninh Thuận, họ tin và họ say với viễn cảnh "đất lành" đã được vẽ ra.

Rõ ràng, thông qua việc mạnh dạn thay đổi tư duy trong công tác xây dựng quy hoạch tổng thể, Ninh Thuận đã đề xuất được một con đường mới, một cách làm mới khác hẳn với trước đây, trên cơ sở phát huy lợi thế cạnh tranh, hạn chế các điểm yếu của tỉnh. Điều quan trọng là có thể tạo ra một hình ảnh riêng biệt, có sức hấp dẫn thu hút các nhà đầu tư chiến lược và qua đó sẽ tạo ra sự thay đổi vượt bậc về chất trong tương lai.

Nhận thức là một quá trình, việc thay đổi tư duy trong công tác xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế-xã hội là một điều tất yếu, nhất là trong giai đoạn hiện nay chúng ta đang thực hiện chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu; mỗi địa phương không phải nhất thiết phát triển tất cả các ngành nghề lĩnh vực mà chỉ cần tập trung phát triển những ngành, lĩnh vực nào có lợi thế so sánh lớn nhất. Phải đặt việc phát triển kinh tế của địa phương trong điều kiện nền kinh tế thị trường với quy mô phát triển liên vùng và hội nhập kinh tế toàn cầu. Chỉ khi nào chúng ta vẽ được ra một "bức tranh phát triển" có nét đặc sắc, khác với những "bức tranh phát triển" của các địa phương khác, lúc đó chúng ta mới có thể thuyết phục được các nhà đầu tư lớn, tầm cỡ chiến lược đến với chúng ta.

Tin rằng trong thời gian tới, với sự chỉ đạo sâu sát của các đ/c Lãnh đạo tỉnh cộng với việc học tập kinh nghiệm có chọn lọc của các tỉnh bạn, những người làm công tác quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh nhà sẽ có một tầm tư duy mới, tránh những hạn chế trước đây, tham mưu đề xuất sửa đổi bổ sung thành công bản quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế-xã hội mới, góp phần mau chóng đưa tỉnh Bắc Giang phát triển nhanh, bền vững, xứng đáng với những tiềm năng, lợi thế của quê hương.

 

                                  Nguyễn Cường – PGĐ Sở Kế hoạch và Đầu tư